De bevelen van de Heer zijn eenduidig: vreugde voor het hart.

Onlangs ging ik voor in een gemeente, waar ze de goede gewoonte hebben om de tekst van die zondag hardop samen uit te spreken. Vandaag staat een tekst centraal, waarvan ik hoop dat je die meeneemt voor deze week. En een manier om de tekst te onthouden, is door hem hardop uit te spreken. Laten we dat samen doen, zeg maar mee:

De bevelen van de Heer zijn eenduidig:
vreugde voor het hart.

Laten we dat nog een keer doen.

De bevelen van de Heer zijn eenduidig:
vreugde voor het hart.

Vreugde, zegt de Kroatische theoloog Miroslav Volf, vreugde, is een daad van bevrijding, van opstand zelfs. We zijn het helemaal vergeten, om vreugdevol te zijn. Om blijdschap te leren. Onze verlangens zijn zo onverzadigbaar, en onze verantwoordelijkheden zijn zo hoog, dat we uiteindelijk vaak met lege handen staan. Wat je wilt, is niet haalbaar. En als je het toch hebt behaald, dan is het niet genoeg. (Trouw, 9 november 2018)

In zo’n tijd, in zo’n cultuur, is het zo krachtig wanneer je kiest voor een andere manier van leven. Wanneer je leeft vanuit de vreugde.

Echte vreugde, blijdschap die blijft, die heeft alles met God te maken.

De bevelen van de Heer zijn eenduidig:
vreugde voor het hart.
De psalm bestaat uit twee delen. Of eigenlijk drie.

Vers 1-7 bezingt de schepping, het licht van de zon.
Vers 8-14 bezingt de wet, de richtlijnen die God geeft, als een licht op je levensweg.
En een prachtig sluitstuk, vers 15: Mogen de woorden van mijn mond en de gedachten in mijn hart welgevallig zijn voor U. O Heer, mijn rots en mijn Verlosser. Als een soort toewijding aan de Heer.

Wet en vreugde, dat zijn twee dingen die je niet snel aan elkaar verbindt. Op de een of andere manier voelt het toch onvrij, de kaders waarbinnen het leven geleefd mag worden. Dat God dingen vraagt van een mens, en dat je geroepen bent tot gehoorzaamheid. Je verzet je ertegen, soms. Je voelt je bekneld, of belemmert in je verlangens en je begeerte.
Blijkbaar lukt het ons in de kerk ook niet altijd goed, om de levenskracht te tonen, die er ligt in het volgen van Jezus. Blijkbaar lukt het ons niet zomaar om zichtbaar te maken wat een vreugde het brengt, het leven met God.

Ik hoop echt dat je een mens in je omgeving hebt, je vriend, of je oma, je kind, die het je voorleeft. Aan wie je proeft hoeveel vreugde het hem, haar, brengt, het volgen van Jezus en het doen van zijn geboden.

Nu is de dichter van deze psalm een lyrisch mens. Ik stel mij voor, hij wandelt over de dijk in de vroege ochtend. En de zon komt op en de stralen van de zon trekken over de hemel, en zetten het riet, en de dijk, de schapen, in een vurige gloed. De zichtbare glorie van God, de Schepper. Hij die alles maakte, Hij die de zon geeft als een licht op de dag.

Zonder stem, zonder gesproken woorden, vertelt de zon, vertelt de natuur, van God. En als je daar wandelt, in de polder, op de dijk, en je bent ontvankelijk, dan komt dat besef zomaar in je. Als de God de dingen zo schoon heeft gemaakt, als God de zon aan de hemel heeft, hoe schoon moet Hij zelf niet zijn. Hoe glorieus moet de Heer niet zijn, die alles gemaakt heeft.

Zo is de schepping een zichtbaar getuigenis van God. Zonder stem, zonder woorden, maar met een diepe kracht waar je stil van wordt. Het zonlicht vertelt van God, die het licht is. En van Jezus die als de zon over je leven opgaat en je bestraalt met zijn vrede.

En zo is nu de wet. Zo zijn nu de bevelen van God. Net als de zon, is de wet een getuigenis van wie God is. Dat zal ik uitleggen. De wet, de bevelen van God, daarmee wordt de Tora bedoeld. De eerste vijf boeken van Mozes waarin God zich verbindt aan Israel. Ik zal jouw God zijn, en jullie zullen mijn volk zijn.
En waarin God vraagt om toewijding, om jouw trouw, en jouw liefde aan Hem.

De wet kun je wel samenvatten met die krachtige zin:
God liefhebben boven alles, en je naaste als je zelf.
Vrij eenvoudig eigenlijk. Er zijn talloze geboden en verboden in het Oude Testament, en in het Nieuwe Testament. Maar allemaal zijn ze terug te voeren op die ene zin: God liefhebben boven alles, en je naaste als je zelf.

Díe wet, die leefregel waar niets tegenop kan, juist die wet laat zien wie God is. Liefde die sterk is in zichzelf, en die alles geeft. Alles geeft. Wie liefheeft, kent God, want God is liefde.

Ik denk dat je dit lied alleen goed kunt horen, als je Jezus belijdt als je Rots en je Verlosser. Als de Heer die jou ziet, en jou genadig is, elke nieuwe dag. Ik denk dat je de psalm moet horen in het licht van Christus. Deze woorden, stel ik mij voor, waren Jezus op het lijf geschreven. In zijn leven zie je dat zijn diepste verlangen is om Gods geboden te volbrengen, tot het uiterste. Jezus heeft deze psalm waarheid gemaakt.

En omdat Hij gehoorzaamde aan God, omdat Hij de liefde tot God en tot jou en mij, geleefd heeft, daarom is er voor ons ruimte gemaakt, om Jezus te volgen op dat spoor. Niet dat wij dezelfde weg moeten gaan als Hij, soms wel, maar niet altijd, maar wel dat Hij je als het ware meeneemt in zijn levensweg. En zichtbaar maakt dat het ware leven, een leven is in gehoorzaamheid aan God. Jezus geeft jou de genade, om God gehoorzaam te kunnen zijn.

Met de gaven die jou gegeven zijn, met de kracht die in je ligt, daarmee vraagt God je om mee te werken in zijn wereld. Om mee te bouwen aan zijn koninkrijk. Om in de kleine kring om jou heen die wet van liefde na te leven. En zo God te dienen met woord en daad.

Laten we de tekst nog een keer hardop uitspreken met elkaar:

De bevelen van de Heer zijn eenduidig:
vreugde voor het hart.

Eenduidig zijn ze, de bevelen van de Heer. En ja, je kunt wat aftobben over de keuzes die je moet maken. Wat je zegt, of doet, of niet doet. Hoe je omgaat met je collega, met je puberzoon, met je moeder. Maar toch is dit wel eenduidig: de opdracht om lief te hebben. Niet dat je dan altijd precies weet wat je moet doen. Maar als de grondhouding de liefde is, dan ben je al een heel eind.

En dat geeft vreugde. Het geeft een diepe, sterke vreugde wanneer je de bevelen van de Heer opvolgt.

Je merkt het ook wel, denk ik, dat het leven dat je leidt vaak geen vreugde geeft. Soms even. Maar als je verlangen vervult is, die ene baan, dat huis, die jurk, dat vervliegt. Na een paar dagen, na een jaar, ben je het kwijt, en zijn er nieuwe verlangens geboren in je hart, en ga je dezelfde weg weer. En soms lijkt het wel alsof we steeds harder onze verlangens najagen, en steeds meer ontevreden en onrustig worden.

En het is radicaal anders, wat dit lied ons leert. Radicaal anders. Vreugde geeft het, als je niet leeft voor jezelf, maar voor God. Dat maakt je hart tot een bron van vreugde en van levenskracht.

Ga er eens mee aan de gang deze week. Onderzoek eens een van je verlangens, waar je veel mee bezig bent. Een ding, waar je veel voor doet om het te krijgen. En dat ga je eens wat uitpluizen, en bekijken. En bedenk dan eens, wie dien ik daarmee? Mijzelf, of mijn gezin? God, of de economie, of…
En probeer dan eens om in plaats van dat verlangen, een gebod van de Heer ervoor in de plaats te zetten.

He bijvoorbeeld, stel dat je avond aan avond bezig bent om te proberen die ene functie in de wacht te slepen. Laat een van de avonden eens vallen. En breng in plaats daarvan een bezoek bij je eenzame buurvrouw. Of sla de Bijbel eens open samen met je vrouw, en lees deze psalm nog eens een keer door. En dank God voor wie Hij is.

Misschien dat dat in onze tijd wel het eerste is. Dat je de strijd aangaat met je onrust. Die al je aandacht wegtrekt en je verhinderd om te bidden, om te zingen, om stil te zijn bij God.
Misschien is dat wel het eerste dat deze psalm ons aanreikt. Gewoon de Bijbel lezen, en luisteren naar de woorden van de Heer, en ze tot je door laten dringen. Zoek er een vast moment voor. Een avondje minder sporten, een paar series Netflix even uitstellen. En gewoon zitten en lezen en bidden.

Eerst zul je het een gedoe vinden, misschien. Maar ik denk dat je merkt, gaandeweg, dat het ook vreugde brengt. Een hele aparte, sterke vreugde. Ik denk dat je het zult merken. Er zijn mensen in ons midden, die dat geleerd hebben, die dat aan het leren zijn, vraag elkaar er eens naar.

God zal het zegenen. God zal jou zegenen.

Laten we het nog een keer zeggen samen:

De bevelen van de Heer zijn eenduidig:
vreugde voor het hart.

11 november 2018
Psalm 19
Themadienst Psalm 19: 9a – de vreugde van de wet
P.G. de Hoeksteen
Ds. Hanneke Ouwerkerk