De Gemeente die zingt

Met Pasen in een volle kerk samen vrolijke liederen zingen. Dat verwachten mensen van de kerkdienst op 27 maart. Hoe komt dat eigenlijk – dat we zingen zo belangrijk vinden?

Zingen is waardevol voor de gemeente. Zo beleven veel mensen dat. Het is daarom begrijpelijk dat het invoeren van nieuwe liederen soms alleen met moeite lukt. Dat was al zo met het Liedboek voor de kerken in 1973. En dat was het al helemaal zo’n 200 jaar eerder. Toen kregen de kerkgangers een nieuwe psalmberijming van de Staten Generaal. Lang niet iedereen was het daarmee eens. Luidkeels zongen tegenstanders van de nieuwe berijming dwars tegen de zingende gemeente in. Zingen is waardevol. Zo waardevol dat het ook altijd zal blijven. In Openbaring, dat ons iets te zien geeft van de eeuwigheid, wordt ook veel gezongen. Je kunt zeggen, dat er in de hemel geen prekende dominees meer nodig zijn. Want niets hoeft ons meer te worden uitgelegd. En ook het gebed zal er niet meer zijn. Want we zien God van aangezicht tot aangezicht. Maar gezongen zal er worden en muziek gemaakt. Zingen en muziek maken zijn de meest duidelijk zichtbare en hoorbare activiteit van de gemeente. Kerkdiensten zonder zang van de gemeente – het kan, maar liever niet altijd. De kerkdienst zou verworden tot een passieve beleving. Misschien komen mensen naar de kerk voor de preek. Maar als ze daar niks bij hebben gezongen, gaan ze na afloop wat rillerig naar buiten.

Een volle kerk, waarin goed gezongen wordt, doet veel mensen wat. Een gemeente, die met overtuiging zingt, is een gemeente waar wat van afstraalt. Bij het woord ‘stralen’ kun je denken aan wat Jezus zei: ‘Gij zijt het licht der wereld’. Licht is zichtbaar, licht straalt; licht maakt ook zichtbaar wat anders in het donker blijft. Dat laatste kan soms ongewenst zijn. Ik las eens over een oudere vrouw, die haar eigen gezicht niet in de spiegel durfde te zien met het licht aan. Bang om geconfronteerd te worden met zichtbare veroudering.
Een stralende gemeente, een gemeente die zingend oplicht in de wereld, kan ook aan het licht brengen, dat er veel kilheid is in het bestaan. Dat mensen geen gemeenschap meer vormen, maar veel te veel op zichzelf leven. Zo kan een inspirerende kerkdienst staan tegenover de grauwe werkelijkheid van alledag. Zingen heeft altijd ook iets van: aan de werkelijkheid ontstijgen. Je kunt in een droevige, wat gedeprimeerde stemming verkeren. Maar dat gevoel kun je eruit zingen. Je ziet meer dan de werkelijkheid van alledag, die zo hard op je afkwam. Je ziet alles weer in een nieuw daglicht.
De gemeentezang is de marsmuziek van de gemeente onderweg. Oude, vertrouwde liederen blijven zeker hun diensten bewijzen. Kijk naar het succesvolle tv-programma Nederland Zingt. Maar je moet ook wat nieuws zingen. Anders ga je denken, dat de bekende liederen meer dan genoeg woorden bevatten om Gods liefde voor ons te bezingen. Zou een liedbundel of psalmberijming dat ooit kunnen? Want voor die allesomvattende liefde van God, daar zijn eigenlijk geen woorden meer voor.

Ds. Chris Koole