De mens kijkt naar het uiterlijk, maar de Heer kijkt naar het hart

Een andere kijk

Het is bijna zomervakantie, de kinderen zijn zes lange weken vrij van school en velen van u zullen weg gaan. Naar zee, de bergen, de bossen. Kamperen in de natuur of juist een culturele stedentrip, even helemaal loskomen van alles. Van het werk, school, het zorgen, even helemaal vrij en zorgeloos zijn. Uit onderzoek blijkt dat het wel een paar dagen duurt voordat je je werk en je thuis situatie los kunt laten. Voor je er niet meer aan denkt ben een kleine week verder. Maar als je dan los bent en je kunt je overgeven aan die ander plaats waar je bent, dan kunnen soms zomaar nieuwe en inspirerende gedachten naar boven komen. Kun je met een frisse blik kijken naar wat er zich afspeelt in je leven, op je werk, om je heen. Een frisse blik, een andere kijk, zorgt ervoor dat je na de vakantie weer met nieuwe energie en ideeën aan de slag kunt gaan.

Herder-koning

Een andere kijk, dat moet ook God gedacht hebben toen Hij een nieuwe koning wenste.

Zeven zonen heeft Jesse, zeven zonen trekken voorbij aan het oog van Samuel de profeet. Zeven jonge, sterke en grote mannen, en toch is niet een van hen de toekomstige koning. De jongste is het, de zoon die niet is uitgenodigd, nummer acht, de zoon die buiten het getal van de volheid valt.

Zeven geeft grootheid, gewicht en belangrijkheid aan, het is een heilig getal.

Alles wat zevenmaal gedaan wordt krijgt diepgang en kracht; het verraadt hemelse contouren. Het is eigenlijk onmogelijk dat de zeven zonen van Jesse niet geschikt zouden zijn als koning. En toch…

God kiest anders. Met het cijfer acht wordt een nieuwe fase aangeduid. Niet voor niets worden Joodse jongens op de achtste dag besneden.

God kijkt met het hart

God wil opnieuw beginnen, anders kijken bij zijn keuze voor een nieuwe koning.

 ‘De Heer zei tegen Samuel: “Ga niet af op zijn voorkomen en zijn rijzige gestalte. Ik heb hem (Eliav) afgewezen. Het gaat niet om wat de mens ziet: de mens kijkt naar het uiterlijk, maar de Heer kijkt naar het hart.’

Koning Saul was destijds wel uitgekozen om zijn uiterlijk. Elders lezen we over hem dat hij: ‘een lange, goedgebouwde jongeman was, die met kop en schouders boven iedereen in Israël uitstak… In heel het volk is er geen tweede als hij.’ Maar Saul ontpopt zich als een krijger-koning, met te weinig moed en te weinig vertrouwen in God. Zijn bestuur loopt uit op een ramp voor Israël. Hij is uit op eigen gewin en heeft zijn manschappen niet onder controle, de chaos dreigt, een afglijden naar de rechter-tijd, toen ‘er geen koning was in Israël en iedereen deed wat goed was in eigen ogen.’

Met de zalving van David wil God het anders aanpakken.

Niet de oudste, maar de jongste wordt koning, niet een sterke volwassen man, maar een jongen, geen krijger, maar een herder. God wil een koning die als een herder voor zijn volk is. Die de kudde bij elkaar kan houden, de verschillende stammen gelijk behandelt en niet zijn eigen stam voortrekt boven de anderen. Een koning, een heerser die het belang van iedereen op het oog heeft en  niet doet aan vriendjespolitiek. In David ziet God die herder-koning, die zo verschillend is van Saul.

Een jongen die knap is om te zien en mooie ogen heeft. Zijn fysieke kracht wordt niet genoemd, hij is eerder ‘innemend’ te noemen, iemand die mensen voor zich kan winnen.

David is voor het oog van de mensen, voor het oog van Samuel, zijn vader en broers een ongewone koning, maar voor God is hij een belofte. Iemand die toekomst geeft aan Israël, het volk van God.

Zien met het hart

‘…de mens kijkt naar het uiterlijk, maar de Heer kijkt naar het hart.’

Deze woorden doen me denken aan het sprookje van de ‘Kleine Prins’.

Voor wie het sprookje van Antoine De Saint-Exupery niet kent: het gaat over een piloot die een noodlanding moet maken in de woestijn en daar een kleine jongen ontmoet, die hij de kleine prins noemt. De jongen komt van een andere planeet, hij wil nieuwe vrienden leren kennen, daarom bezoekt hij andere planeten. Als de piloot zijn vliegtuig repareert, vertelt de kleine prins zijn belevenissen aan hem. Zo is hij bevriend geraakt met een vos, die hem als afscheidsgeschenk zijn geheim heeft meegegeven:

“Vaarwel, zei de vos. Dit is mijn geheim, het is heel eenvoudig: alleen met het hart kun je goed zien. Het wezenlijke is voor de ogen onzichtbaar.”

Samuel kijkt naar het uiterlijk, hij ziet hoe Eliav en de andere grote zonen van Jesse voor hem staan, hij kijkt naar hun statuur, hun voorkomen. Wij zijn net zo, ook wij kijken naar wat onze ogen zien: wij kijken naar afkomst, naar etniciteit, naar wat iemand doet voor de kost. Wij kijken naar de kleding die iemand draagt en dan denken we dat we weten wie iemand is.

De piloot uit het verhaal van de ‘Kleine “prins verwoordt het zo:

‘Grote mensen houden van cijfers…

Wanneer je hun vertelt van een nieuwe vriend vragen ze nooit het belangrijkste. Ze zeggen nooit: “Hoe klinkt zijn stem? Van welke spelletjes houdt hij? Verzamelt hij vlinders?” Maar ze vragen: “Hoe oud is hij? Hoeveel weegt hij? Hoeveel broertjes heeft hij? En hoeveel verdient zijn vader?” Dan pas vinden ze dat ze hem kennen.’

We kijken naar het uiterlijk, de oppervlakte, we vergeten zo vaak te kijken naar wat eronder ligt, naar wat iemand beweegt. Maar God kijkt verder dan de mensen en daarom ziet God in David de gedroomde koning, een koning die zijn volk kan samenbrengen. God heeft door de ervaringen met Saul een andere kijk gekeken op het koningschap, niet het grote, maar het kleine zal toekomst brengen, zal hoopgevend blijken te zijn.

Jezus

Jezus’ stapt als ‘zoon van David’ in Gods voetsporen, door het kleine niet te verachten, maar juist als ingang te zien van het koninkrijk van God. Jezus heeft een onverwachte, een ongebruikelijke kijk op het messiasschap. Geen militaire invulling, zoals gebruikelijk was in die tijd. Jezus’ boodschap en passie ging dwars tegen alle politieke en maatschappelijke conventies in. Jezus’ volgelingen waren gemarginaliseerde mensen, ze hadden politiek gezien niets in te brengen, gemangeld als ze waren tussen de elite van hun eigen volk en de vreemde overheersing van Rome. Het enige alternatief was het gewelddadig verzet van de Zeloten. Zoals Isis en Al Kaida vandaag de dag via gewapend verzet en terreuraanslagen opkomen voor hun eigen vrijheid en recht.

Het revolutionaire karakter van Jezus’ boodschap ligt in de verbinding van hoop die hij aan zijn volgelingen gaf en de radicale verandering die hij van hen vereist.

Zijn boodschap was: het koninkrijk van God komt de wereld in door de achterdeur van de krotten van de dienaren en niet door de hoofdpoort van het huis van de meester.

Maar om toegang te verkrijgen tot het koninkrijk van God, moesten zijn volgelingen wel boetedoen. Boetedoen betekende voor Jezus’ volgelingen de verleiding van zondige waarden – zoals jaloezie op rijkdom en macht – weerstaan en de nieuwe orde van Gods koninkrijk toelaten in hun hart. Zonder boetedoening worden de slachtoffers van vandaag de daders van morgen…

De nieuwe orde van God toelaten in je hart

De nieuwe orde van God toelaten in je hart is een andere manier van kijken.

Jezus roept zijn volgelingen niet op het zwaard ter hand te nemen maar het oordeel over te laten aan God. Jezus roept zijn volgelingen op om hun beschadigde levens aan God te laten zien.

In de gekwetstheid en gebrokenheid van de mensen die Jezus op zijn weg tegenkomt vindt Hij zijn roeping heelheid en vrede te brengen. In het hart van Jezus ligt mededogen en ontferming en Hij ziet in het hart van ieder mens het verlangen om goed te zijn. Om in vrede te leven met zichzelf en de wereld. In God genezing te vinden en zo in harmonie te komen met zichzelf.  Met je hart kijken is voorbij het eigenbelang, het ego kunnen kijken.

Voorbij het eigen ego kunnen kijken is moeilijk, dat vraagt om transformatie, om een verandering van kijken. Niet alles direct zien vanuit je eigen perspectief, je eigen zienswijze, maar ook het standpunt van de andere partij in overweging kunnen nemen, dan zie je voorbij jezelf, dan kijk je met het hart.

Net als Jezus’ volgelingen destijds zijn wij een leven lang onderweg om te leren om voorbij onze vooroordelen te komen, voorbij ons eigen belang, om te leren om te kunnen zien met het hart. Een andere kijk, een andere insteek kan ons zomaar ineens verder helpe. De Geest van God  –  inspiratie – kan als een frisse wind onze oude ideeën en gedachten omver blazen.

Amen

Marielle Berends – van Waardenberg