In de chaos ontvangt Hanna de moed om op te staan

Dan staat Hanna op.
Hanna staat op. En het brengt een omwenteling teweeg die ongekend groot is. Alles wordt anders na de daad die zij stelt.
Het staat er zo verloren, zo heel gewoon en alledaags. Ze heeft gegeten en staat op van haar stoel, om naar het heiligdom te gaan. Maar het is een daad van geloof en wanhoop tegelijk.

Hanna is in diepe crisis. Ze is een onvruchtbare vrouw. In Israël weegt dat zwaar, loodzwaar. Ze zegt het zelf ook, mijn ziel is zwaar. Geen kind betekent geen toekomst. Niemand om voor haar te zorgen als ze oud is. Geen aanzien bij het volk om zonen en dochters. Geen naam die wordt doorgegeven aan het nageslacht. En door dat alles heen: geen hoop dat de Messias voort zal komen uit haar geslacht. Geen kind betekent geen toekomst.

Die wanhoop maakt haar bitter en verdrietig. Haar crisis gaat gelijk op met de crisis in haar volk, Israël. Dat blijkt al aan het begin als de namen genoemd worden van de priesters uit die tijd. Chofni en Pinechas, de zonen van Eli. Dan wist men al voldoende. Chofni en Pinechas waren twee losbandige priesters die niet het heil van mensen op het oog hadden, maar alleen hun eigen welbevinden. De dienst aan God wordt vergeten. Het volk weet niet maar waar ze het zoeken moet. En ook het land is onbestuurbaar. Politiek weten ze niet welke weg ze moeten inslaan. Het is chaos en dreiging. Er is geen bestuur, er is geen richting. Hoe de toekomst zal zijn, of er nog toekomst is, niemand weet het.
En zo toont Hanna’s persoonlijke wanhoop iets van de wanhoop van heel het volk. Is er nog hoop? Staat er nog iets nieuws te gebeuren, of houdt alles op en verglijdt ons leven langzaam naar de dood.

Hanna wordt bespot door Penina, de tweede vrouw van Elkana. Letterlijk de tweede, want Hanna staat voor Elkana op één. Hij houdt van haar. En ongetwijfeld zal Penina dat weten. Maar ze heeft een sterk wapen. Haar zonen en dochters zijn het nageslacht van Elkana. En ze steekt Hanna er de ogen mee uit. Ze weet haar zwakke plek feilloos te vinden. Maar Penina’s harteloosheid zal toch ook doorspekt zijn met jaloezie. Het kan niet anders of ze voelt het aan: Elkana houdt van Hanna meer dan van mij. Hanna is de eerste, zegt de Hebreeuwse tekst. En Penina de tweede. Wat een verdeeldheid en bitterheid brengt dat niet met zich mee.

Hanna staat op
De Heer heeft Hanna’s baarmoeder toegesloten, vertelt de schrijver van 1 Samuël ons. Haar onvruchtbaarheid komt bij God vandaan. Dat is onvoorstelbaar. We kunnen daar vaak maar nauwelijks mee uit de voeten. Een God die de dingen leidt en alles in zijn hand heeft.
Ik ga daar nu verder niet op in, dat zou een preek op zich zijn. Maar in dat onbegrip van: wie is God, hoe leidt Hij mijn leven, daarin wordt ook een andere kant zichtbaar. Hanna weet, als iemand mijn lot kan keren, dan is God het wel. Als Hij sluit, dan kan Hij ook openen.

En daarom staat ze op. Om uit alle macht bij God aan te kloppen. Ze laat het er niet bij zitten.

In tegenstelling tot Eli. Als Hanna bij de tempel komt, dan zit Eli daar. Hanna staat op, maar Eli zit terneer als een priester zonder hoop. Bij de pakken neer. En Hanna gaat hem voor in geloof en in daadkracht.
Haar ziel is bitter, ze is eerlijk tot op het bot. Ze klaagt en huilt. De lange jaren van leegte en verdriet, komen eruit in het huis van de Heer. Jaar in jaar uit trok ze met haar man op naar de tempel. De jaarlijkse feesten vieren, Pasen, Oogstfeest. De offers worden gebracht, God wordt de lof toe gezongen.
Maar al die jaren draagt ze het diepe verdriet al met zich mee. De angst dat haar leven zal eindigen zonder toekomst. De spot van Penina.

In de chaos ontvangt Hanna de moed om op te staan. Ze zoekt Gods aangezicht en laat hem niet meer los. Terwijl Elkana zegt: ben ik niet beter dan tien zonen? En Eli de priester haar aanziet voor een dronken vrouw.
Hanna staat op en laat God niet gaan.

Ik denk aan Angela Merkel. Ik zie haar als een Hanna van vandaag. Een moedige vrouw die opstaat in een tijd waarin er alleen maar chaos is. Chaos van verre oorlogen en vele vluchtelingen. Van angstige landen met dichte grenzen. Van terrorisme en diepe verdeeldheid.

Merkel erkent dat. En toch stond zij op en opende de grenzen van Duitsland voor vluchtelingen. Een zucht van verlichting klonk. Naast alle vraagtekens die velen ook hebben. Maar die moedige daadkracht, om tegen alles in, het land open te stellen voor vluchtelingen. Het heeft mij hoop gegeven. Arjan Plaisier, de scriba van de Protestantse Kerk, noemde haar een engel van God.

Bent u niet bang? Vroeg een van de journalisten aan Merkel, toen het besluit gevallen was om de grenzen open te stellen. Bang voor de oprukkende extreme islam. Voor terroristen.
Merkel antwoorde zoveel als: ga eerst eens op zoek naar je eigen wortels. Je eigen geloofswortels, om het zo te zeggen. Bezoek de kerk, lees je Bijbel. We hebben de vrijheid om ons eigen geloof te belijden, zorg je dat ook weet wat je eigen geloof inhoudt.

En natuurlijk, er is van alles te zeggen over haar besluit en de gevolgen daarvan, maar moedig en menselijk heeft Merkel gekozen voor barmhartigheid.

Aangezicht van God zoeken
Zoek Gods aangezicht. Heb de moed om op te staan en naar het heiligdom te gaan. Hier in de kerk, of een andere ruimte waar je God kunt ontmoeten. Binnen of buiten. Het aangezicht van God zoeken. Je hart voor hem uitgieten, zoals Hanna dat zelf zegt. Mijn geest heeft het zwaar, zegt ze. Ik giet mijn hart uit voor de Heer.

Laten wij God soms niet veel te veel met rust? Dat we Hem gewoon laten voor wie Hij is? Durven we nog zo te bidden zoals Hanna? Ze klaagt haar bitterheid bij God. Het is echt geen vriendelijke uitwisseling van woorden die ze uitspreekt. Het is klacht op klacht, tranen die stromen. Alles komt er uit. Wij zijn soms zo keurig in ons bidden, maar Hanna legt heel haar leven voor God neer. Hoor je dat, jongens en meiden? Als je bidt, dan mag dat in je eigen woorden, met alles wat in je hart leeft aan boosheid of angst of teleurstelling.

Hanna laat zien: God heeft alles te maken met ons leven. Gewoon, jij met heel je bestaan. Met de vragen die je hebt, je verlangens, je bitterheid. Het gaat niet buiten God om. Hij is aanspreekbaar. Laat Hem niet met rust, maar stort je hart voor Hem uit.

Vol overgave wijdt Hanna zich toe aan de Heer. Schenk mij een zoon, dan schenk ik hem aan U. Hij zal U dienen. Het is een offer dat zij brengt, maar in die gelofte klinkt zo haar vertrouwen op God ook door. Op God die de Schepper van alle leven is. Vervul mijn verlangen, opdat ik U met dat verlangen zal dienen.

Ken je een Hanna? Of ben je een Hanna? Wat is het mooi als er biddende mensen om je heen staan. In het beleidsplan van onze gemeente wordt het verlangen uitgesproken om een biddende gemeente te zijn. Sinds dit jaar is er een gebedsgroep die hier vorm aan geeft. Maandelijks bidt zij voor de gemeente, voor mensen persoonlijk, voor de nood van de wereld. Voor mij laat het iets zien van vertrouwen dat God ons ziet en kent.

Het is precies wat Hanna zegt, de Naardense Vertaling vertaalt dat zo mooi: Gij die ziende ziet. God die je nood ziet en je niet overlaat aan jezelf.
Hij keert de wanhoop van Hanna om tot een nieuw begin. Eli de priester moet zijn ongelijk erkennen en bidt uiteindelijk met Hanna mee. Moge de Heer je wens vervullen, zegt hij. Hanna gaat heen en eet weer. Met Elkana gaat ze naar huis, ze hebben gemeenschap en Hanna wordt zwanger. Een zoon wordt geboren en zijn naam is Samuel. Hij die van God komt.

Zo maakt God een nieuw begin. Voor Hanna. Voor het volk Israël dat door Samuël in wijsheid wordt geleid en weer nieuwe richting vindt. God wordt hier ten volle zichtbaar in zijn bevrijdende liefde. Een liefde die zich vanmorgen toont in brood en wijn. Het lichaam en bloed van Christus laten zien: nieuw leven voor jou en mij.

Mogen wij zo zijn als Hanna en dag aan dag Gods aangezicht zoeken. Moge Hij ons leven vernieuwen, nu en tot in eeuwigheid.

Halleluja,  amen.

Zondag 20 september 2015, 9.30 uur
Maaltijd van de Heer
1 Samuël 1: 1-20
Ds. Hanneke Ouwerkerk

Een gedachte over “In de chaos ontvangt Hanna de moed om op te staan”

  1. Mooie preek. Volop van genoten. Fijn ook dat Angela Merkel aangehaald wordt. Ik zie dat in en door haar handelen God een gezicht krijgt, ook al is het haar daar zeker niet om begonnen. Aan ons de vraag of wij dat ook zien. Gods gezicht in de mensen van goede wil.

Reacties zijn gesloten.