Mensen die geheiligd zijn in Christus

De zomer van de angst, zo wordt de afgelopen zomer wel genoemd. De zomer van de angst. De ene ramp volgde op de andere en het is nauwelijks bij te houden hoeveel doden er gevallen zijn door terreur of natuurgeweld. En op de een of andere manier krijgt de ene ramp veel meer media-aandacht dan de andere ramp, waardoor we soms maar ternauwernood kunnen volgen wat er allemaal gaande is.

Als reactie hierop kun je heel cynisch worden. Of angstig. Wanneer zijn wíj aan de beurt? Of juist heel activistisch. Je uiterste best doen om bevolkingsgroepen en culturen met elkaar in gesprek te brengen. Bruggen te bouwen tussen mensen met een ander geloof, een andere achtergrond.

Een andere reactie zie je in Frankrijk. Het verbod op de boerkini, de islamitische badkleding voor vrouwen, roept veel op. Verschillende burgemeesters hebben besloten om de boerkini op het strand te verbieden en vrouwen te dwingen om zich te kleden volgens de meerderheid, in badpak of bikini. Vrijdag werd bekend dat het verbod ongeldig is verklaard. Maar de toon is gezet. In diezelfde lijn ligt het programma van de PVV, recent gepubliceerd op Facebook. Het voorstel is om alle azc’s te sluiten en alle verblijfsvergunningen in te trekken.

Twee felle reacties op de ‘zomer van de angst’. Reacties die we niet al te snel moeten afdoen als onverstandig of kortzichtig. Of juist omarmen als dé oplossing voor alle problemen. Want het is niet voor niks dat zo’n boerkiniverbod juist aan de orde is in Frankrijk, dat zo ongenadig hard getroffen is door terreur. Het maakt iets zichtbaar van de angst die gezaaid is. Angst om alles te verliezen wat we in handen hebben. Een gevoel van controle, van beheersbaarheid. Verlies van het vertrouwen in de toekomst, de economie, de welvaart. Een angst die wij in Nederland net zo goed kennen.

Hoe zal mijn leven verder lopen, in wat voor samenleving groeien onze kinderen op? Wat geeft mij nog vaste grond onder de voeten. Of is alles wankel, onzeker, breekbaar?

Afgelopen zondagavond was de Vlaamse auteur Griet op de Beeck bij het programma Zomergasten. Ze vertelde over de ervaring die zij in haar jeugd had opgedaan van ‘grondeloze eenzaamheid’, in haar eigen woorden.
Grondeloze eenzaamheid. In de prachtige taal die zij bezigt, de sterke manier van verwoorden wat in haar leeft, klonk dat zo aangrijpend.

Ik denk dat veel jonge mensen dat gevoel ergens wel herkennen. Jullie als tieners en twintigers, met beide benen in de wereld, alles komt op je af, en ondertussen zoek je naar grond onder je voeten. Wie ben ik, bij wie hoor ik? Misschien herkennen veel van ons er wel iets van. Vanuit vroeger tijden, of een ervaring die je pas later in je leven hebt opgedaan.

Vandaag voor ons een woord van Paulus, vanuit de gevangenis geschreven, ingeklemd tussen vier muren. Een situatie waarin je misschien wel des te scherper oog krijgt voor wat er werkelijk toe doet. Voor wat je te doen staat.
Paulus schreef zijn brief, waarvan we vanmorgen een stukje lazen, aan de gemeente in Filippi, die hij zelf gesticht had.

Filippi was een stad in het noorden van Griekenland. Een land dat wij nu vooral kennen als een land met grote geldproblemen dat gered moest worden. Als een land waar veel vluchtelingen hun toevlucht zoeken na een tocht overzee.

Toen speelden er andere vragen en zorgen. De gemeente was in opbouw en Paulus wilde ze graag bemoedigen. Om te volharden in het geloof. En niet onder te gaan in discussies over dingen die er niet toe doen. Brieven waren toen een goed middel om contact te houden met elkaar. En Paulus schrijft:

Heiligen
Van Paulus en Timotheus, dienstknechten van Christus Jezus, aan alle heiligen in Filippi. Dit bid ik, dat uw liefde nog meer en meer overvloedig mag worden in kennis en alle fijngevoeligheid, zodat ge kunt toetsen welke dingen verschil uitmaken. (Fil. 1: 1, 9-10)

Aan alle heiligen. Zo begint Paulus zijn brief. Bij heiligen denk je misschien aan een Mariabeeld in een oude katholieke kerk. Of aan een beeld van de heilige Franciscus van Assisi, naar wie de huidige paus heet. Mensen met een bijzondere taak, dienende gaven, van groot betekenis voor de wereld. Zij worden heiligen genoemd.

Maar volgens het Nieuwe Testament zijn allen heilig die bij Christus horen. Niet omdat ze zonder zonde zijn, maar omdat ze geheiligd zijn door Jezus zelf. Alsof God ons allemaal ziet, zoals Hij Jezus ziet. Zo beschouwen wij elkaar als gemeenteleden van de Hoeksteen, heilig door Jezus Christus. Die actieve zestiger, die lieve tiener, dat kleine ukkie van 1 die nu rondkruipt in de oppas, die zieke vrouw die op afstand met ons meeluistert.

Wij allemaal zijn in Gods ogen heilig, omdat wij Christus’ naam belijden en Hij onze Heer is. Misschien vergeten we dat al te vaak, en zien we elkaar met onze eigen ogen. Maar door de ogen van God ziet alles er anders uit. Ligt de glans van zijn goedheid over dit huis, over ons leven.

En zo herinnert Paulus ons er aan wie zij zijn: mensen die geheiligd zijn in Christus. Dat is de basis, de grond van je leven.

Daarom bidt en dankt Paulus ook voor de gemeente. Het evangelie dat hij heeft verkondigd, heeft wortel geschoten, mensen komen tot geloof, worden gedoopt. En hij is daar zo intens dankbaar voor. Daarin wordt zichtbaar dat Jezus leeft en zijn genade uitdeelt. Hij is een goed werk begonnen in jou en mij, dat belijden we nog altijd, waar mensen tot geloof komen. God begint een goed werk, steeds weer, in zoveel mensen. En Hij zal dat voltooien.

Wat past er dan bij dat leven als een gemeente van heiligen? Niet dat we er naar streven om zonder zonde te zijn, dan zouden we het werk van Christus teniet doen. Tegelijk kunnen we ook niet achteroverleunen, omdat het werk is gedaan. Daar tussenin wijst God ons de weg om te gaan. Geen kant en klare voorschriften: je moet dit en je zult dat.
Gek genoeg wordt dat wel vaak gedacht over christenen, denk je het zelf misschien ook. Dat je dan van alle dingen precies weet of je het wel of niet mag doen. Dat je precies weet wat geoorloofd is en wat niet. Hoe een christen zou moeten leven en hoe zeker niet.

Maar weet je, dan weet ik niet of je de Bijbel goed verstaat. Want juist het Evangelie maakt zichtbaar hoe in elke tijd opnieuw mensen bidden en vragen naar de weg van God. Leven met God heeft iets van een wandeling, een tocht die je maakt. En op alle kruispunten zul je weer te rade moeten gaan bij het Evangelie. Welke weg is goed om te gaan?

Hoe leef je in déze tijd, anno 2016, midden in deze cultuur en de overtuigingen die er zijn, hoe leef je daarin als heiligen die aan Christus toebehoren? En dan maak je hoogstwaarschijnlijk andere keuzes dan Paulus moest maken, dan de gemeenteleden toen moesten maken. Simpelweg omdat de tijd en de cultuur andere dingen vroegen, dan ze nu van ons vragen.

Welke dingen maken verschil uit?
En dan klinken vanuit de gevangenis deze woorden:
En dit bid ik, dat uw liefde nog meer en meer overvloedig mag worden in kennis en alle fijngevoeligheid, zodat ge kunt toetsen welke dingen verschil uitmaken.

Liefde die groeit. Verbonden met kennis en fijngevoeligheid. Daar bidt Paulus om. Een verrassende combinatie. Vaak hoor je dat mensen afgaan op hun gevoel, in de keuzes die ze maken. Dat herken je zelf misschien ook wel. Als het goed voelt, dan durf je heel wat aan. Terwijl, dat zul je dan ook merken, als dat het enige is, en je keuze op weinig anders gebouwd is, het ook zomaar kan vervliegen. Je gevoel is tenslotte niet constant, of stabiel. Een week of een maand later kun je er al weer wat andere gevoelens bij hebben.

De liefde waar Paulus over spreekt is dan ook meer dan een gevoel. Het is de agape, zoals dat heet, geworteld in Gods grote liefde. Een liefde die gericht is op God en op je naaste. Dus weg van jezelf, naar het centrum van ons bestaan, God onze Vader.

Vorige week schreef de Deense psycholoog Brinkmann in dagblad Trouw: Mijd de zelfhulpboeken. Weg met die boeken die je blik alleen maar naar binnen richten en je ontevreden maken met je leven. Het grote gevaar is dat je er egocentrisch van wordt, dat alles in je leven alleen nog maar om je eigen geluk en welbevinden gaat. Opvallend genoeg wijst Brinkmann dan op religie. Ik ben zelf niet religieus, zegt hij, maar religie verbind je met een groter geheel en richt je blik naar buiten, naar de wereld om je heen. (Trouw, 20 augustus 2016)

Angst is een slechte raadgever, toch laten we ons er vaak door leiden. Angst voor terreur brengt de Fransen bij een boerkiniverbod. Angst voor onbekende moslimmannen brengt de PVV bij een voorstel om alle azc’s te sluiten. En ergens voelen we die angst allemaal wel, denk ik.

Maar die agape, die liefde die van God komt, die bewerkt iets anders. Als ze geflankeerd wordt door kennis en fijngevoeligheid. Trage woorden zijn het, woorden die tijd vragen, waar je in moet groeien, in moet leren.
Maar misschien is het juist wel daardoor, dat ze het goede uitwerken. Omdat je vaak niet op het eerste gehoor, of op het eerste zicht weet wat er werkelijk gaande is in de wereld waar je in leeft. Dat vraagt ook tijd. En zoeken. Aanvoelen, wat speelt hier nu werkelijk?

Kennis is niet zomaar achtergrondkennis, hoewel dat ook belangrijk is. Het gaat eerder om wijsheid, volwassenheid, wat je als kind overigens ook kunt zijn. Een wijs hart hebben. En de Bijbel zegt, ware wijsheid ligt in het dienen van Christus. Je ogen op Hem gericht houden, te rade gaan bij Zijn Woord, bidden of Hij je de weg wijst, zo doe je wijsheid op.

Fijngevoeligheid ligt in het verlengde van die kennis, die wijsheid. Aanvoelen wat iemand beweegt, wat er gaande is. Een opmerkzaam oog voor wat goed en kwaad is.

En vanuit zo’n houding, ben je toegerust om te onderscheiden waar het op aankomt. Om te toetsen wat er werkelijk toe doet. Want daar is het Paulus om te doen. Een onderscheid te maken tussen dat wat wezenlijk is, wat cruciaal is. En tussen dat wat maar zaken in de marge zijn, wat afleidt van de kern van de zaak.

Nu is het voor Paulus wel helder wat er werkelijk toe doet. Jezus Christus, de Opgestane Heer! Hij is het centrum, het hart van de wereld.
En vanuit dat centrum kunnen wij het leven ingaan. Dit leven, deze tijd, met al haar vragen en alles wat op je afkomt. Alle keuzes die je steeds weer moet maken.

Met Paulus bid ik mee dat wij groeien in die liefde, met kennis en fijngevoeligheid. En zo steeds opnieuw weer toetsen waar het op aankomt. Dat we dat op de kerkenraadsvergaderingen doen. Oog hebben voor wat er werkelijk toe doet. In het pastorale team. Op de kringen. Samen met heel de gemeente. Maar zeker ook gewoon op de plek waar je christen bent, in het leven van alledag. Steeds weer die weg bewandelen. Heer, geef mij liefde, maak mij wijs.

En dan gaat het niet om de vraag: hoe ben ik een zo goed mogelijk mens? Nee, dan gaat het om de vraag: hoe wordt Christus in het centrum gesteld. Van mijn leven, van de kerk en de wereld. Hoe licht zijn Naam op en wordt zijn liefde zichtbaar.

Tot slot
Tot slot nog dit. Als Paulus bidt om overvloedige liefde voor de gemeente, dan zegt hij daarbij:

opdat ge glashelder en
zonder aanstoot zijt
op de dag van Christus,
vervuld van de vrucht
van de rechtvaardiging
door Jezus Christus.

Opdat je glashelder bent. Glashelder ben je, als je bent geheiligd door Christus, en gerechtvaardigd door Christus. Grote woorden. We kennen ze misschien ook niet meer zo. Eigenlijk vraagt het een preek apart, maar dat voert nu wat te ver. Bonhoeffer zegt het zo: rechtvaardiging trekt je uit je oude leven naar het nieuwe leven met Christus. Heiliging doet je bij Christus blijven.

En weet je, daardoor ben je voor God zo helder als glas. Transparant, niets is voor zijn oog verborgen. Maar dat is niet Big Brother is watching you. Integendeel. Dat is pure genade en vrijheid. God kent jou door en door, en door Jezus Christus ben je voor Hem zo helder als glas. Al het oude en het verkeerde, al het donkere en dreigende, gaat door Jezus op als rook en verdwijnt. Je bent glashelder.

En zo ben je als christen ingebed in de liefde en de heiligheid van God. Binnen die grenzen, bewandelen wij onze levensweg. Biddend om wijsheid, handelend in fijngevoeligheid. En op de dag dat Jezus terugkomt staan wij voor Hem als glasheldere mensen. Aan God alle glorie, amen!

Zondag 28 augustus 2016, 9.30 uur
Filippenzen 1: 1-11
P.G. de Hoeksteen
Ds. Hanneke Ouwerkerk