Met jaloerse en rancuneuze trekken…

Jaloezie heeft ook goede kanten. Wanneer je jaloers bent op de positie of de prestaties of de bezittingen van een ander … dan kan dat een stimulans zijn om je best te doen om dat ook te bereiken. Jaloezie kan op een positieve manier motiverend werken.

Maar net als drank of andere verslavende middelen of bezigheden, heeft jaloezie ook een donker kant. Het is vaak lastig om een beetje maat te houden. Want er zijn altijd wel anderen die het beter hebben of doen dan jij, die handiger zijn, of meer getalenteerd, die een leuker gezin hebben, aan wie het succes kleeft als een stukje plakband. Wanneer wij onszelf altijd maar met anderen blijven vergelijken, dan worden geluk en innerlijke vrede een altijd wijkende horizont. Houd maat, als het om je jaloerse gevoelens gaat. Vergelijk jezelf niet alsmaar met een ander. Wees jezelf, wees vrij – daar gaat het om in het laatste gebod.

Neem die werkers van het eerste uur uit de gelijkenis. Ze zijn aangenomen voor een dag werk. Zijn dus niet werkeloos. Ze hebben een rechtvaardige loonafspraak met hun werkgever: één denarie voor een dag werk op de wijngaard. Een denarie was een bedrag dat genoeg was om een gezin een dag van te laten leven. Stel nu dat er verder niets gebeurd was, dan hadden ze de hele dag gewerkt, van het eerste tot het 12e uur (dat is van 6 uur ’s ochtends tot 6 uur ’s avonds), en dan waren ze tevreden met hun denarie op zak naar huis gegaan.

Maar er gebeurt wel iets op die wijngaard – zoals zo vaak in het leven. Er gebeurt altijd wel wat. Om de drie uur gaat de eigenaar even weg om er nieuwe dagloners bij te halen. Waarschijnlijk is hij bang dat het werk op zijn wijngaard niet afkomt. Op het 3e uur (= onze tijd 9:00 uur), het 6e, (= middaguur), op het 9e (= 3 uur ’s middags) en … je zou verwachten ook op het 12e uur. Maar de rekenkundige reeks wordt doorbroeken: vlak voor het eind van de werkdag, op het 11e uur, gaat de eigenaar nog één keer naar het plein om er een paar dagloners te halen. En als er aan het eind van de dag wordt afgerekend, te beginnen bij hen die het laatst zijn aangekomen, dan krijgt iedereen evenveel: 1 denarie. Dat betekent dat iedereen een
rechtvaardig loon krijgt, dat voldoende is om vrouw en kinderen een dag van te laten leven. Iedereen krijgt genoeg. De economie van het genoeg.

Maar dan sluipt het virus van de jaloezie, van de rancune in de harten van de werkers van het eerste uur. Zij gaan vergelijken… Ze vergelijken hun eigen lange werkdag met die van de parttimers, en dan is het afgelopen met hun tevredenheid. Een heilige verontwaardiging borrelt op. Dit is niet eerlijk. Er is heel veel niet eerlik in dit leven.

We begrijpen hun verontwaardiging. Die babybomers konden maar met de VUT, en die hadden waardevaste pensioenen. Maar de groep die daarop volgde, en die de VUT van hun voorgangers mochten betalen, en steeds hogere pensioenpremies… die vissen nu massaal achter de boot. Dat is niet eerlijk. Niet, dat er honger wordt geleden, men heeft nog wel genoeg – maar in vergelijking met de baby-boomers…

En zo wijzen we in tijden van bezuinigingen allemaal naar elkaar: werkenden en gepensioneerden, kunstenaars en ontwikkelingswerkers, de vakbonden en de werkgevers. En we voelen ons allemaal slachtoffer.
Als Jona, die het niet kon hebben dat God op het laatste moment besluit Nineve niet te verwoesten. Dat al die mensen in Ninevé ongelooflijk geluk hebben.

Als de broer van de Verloren Zoon die altijd keurig thuis bleef en hard werkte – en die het niet kon hebben toen zijn broer berooid weer thuis kwam en hun vader liet nota bene het gemeste kalf voor hem slachten.
Jaloers zijn en je slachtoffer voelen – dat zijn broer en zus.

De werkers van het eerste uur gaan klagen. De oude Statenvertaling heeft in vers 11: ze gaan murmureren. Zoals het volk Israël in de woestijn ging murmureren bij Mozes, zo gaan de werkers van het eerste uur murmureren bij de landheer: ‘Die laatsten hebben één uur gewerkt en u behandelt hen zoals u ons behandelt, terwijl wij het onder de brandende zon de hele dag hebben volgehouden.’ Lees meer…