Koffiedrinken na de dienst P.G. de Hoeksteen

Wegens hemelvaart gesloten

U en jij heeft vast wel eens iets gehoord van de discussie die gevoerd wordt over welke dagen er in Nederland nou eigenlijk een feestdag zouden moeten zijn. Moet er niet één van die voor veel mensen wat onduidelijke feestdagen, zoals tweede pinksterdag, tweede paasdag of Hemelvaart, vervangen worden door een andere feestdag, zoals bijvoorbeeld het suikerfeest?

Ik ga die discussie hier nu verder niet voeren. Maar de vraag die ze oproept is wel interessant. Want los van het feit dat veel mensen Hemelvaart niet kwijt willen vanwege het lange weekend dat daarmee samenhangt, is het helemaal niet verkeerd ons af en toe te bezinnen op de vraag waarom deze dag eigenlijk een feestdag is.

Het is ook een nogal lastig feest, laten we eerlijk zijn. Want wat vieren we eigenlijk vandaag? Iemand die voor je ogen opstijgt naar de hemel en uit het zicht verdwijnt, is niet iets wat je dagelijks tegenkomt. Dat is best lastig uit te leggen – alhoewel we de opstanding uit de dood ook niet uit moeten vlakken natuurlijk. En dan kan het wel zo zijn dat in deze tijd, waarin er van alles door de kosmos vliegt, bits en bites, en er a la Star Trek wordt nagedacht over het verplaatsen van deeltjes mens, om ze op een andere plek weer als compleet bouwwerk in elkaar te zetten, is het nog steeds geen dagelijkse kost om iemand ten hemel te zien varen zonder hulp van Schiphol.

En dan is er ook nog de opmerkelijke reactie van de leerlingen, die dit allemaal zien gebeuren. Zij zien Jezus uit het zicht verdwijnen – Jezus, die hen nieuw levensperspectief gaf, die hen hielp en onderwees – maar ze zijn daar helemaal niet verdrietig om. Integendeel. We lezen in het Lukasevangelie dat zij hem hulde brachten en in grote vreugde terugkeerden naar Jeruzalem waar ze in de tempel God loofden. Voortdurend. Voor hen is Hemelvaart duidelijk een feestdag.

Ik zei al, dat is toch opmerkelijk. Want….. Hoe kun je nou blij zijn met Jezus, die zich verbergt?

Hoe kun je nou blij zijn met God, die zich verbergt?
Dat is de vraag die wij vandaag de dag te beantwoorden hebben.
Hebben we niet veel meer aan een God die zich hier op aarde laat zien, die bijvoorbeeld, als iemand het in zijn hoofd haalt zichzelf op te blazen in een menigte vol jonge mensen, verschijnt en daar een stokje voor steekt? En zo kennen we nog wel meer situaties waar zijn verschijning meer dan gewenst zou zijn.

Die vraag is een heel terechte op Hemelvaartsdag anno 2017.

—-

Laten we eerst de blijdschap van de discipelen een beetje beter bekijken.
Vanuit het perspectief van hun traditie en geloofsopvoeding is die namelijk goed te begrijpen. In de wereld waarin zij leefden, een wereld waarin de invloed van zowel Griekenland als ook van Rome heel duidelijk aanwezig was, was het idee dat er boven onze mensenwereld ook een godenwereld bestond, heel vanzelfsprekend.
Maar hoe wist je nou echt zeker dat iemand die je op aarde had gekend, goddelijke status had? Dat wist je onder andere zeker als hij, als zijn leven ten einde was, rechtstreeks in de hemel werd opgenomen. In de bijbel staan daar ook een aantal voorbeelden van, denk aan Mozes en Elia, die allebei ook bij Jezus aanwezig waren op de berg, ook zij hebben in het oude denken van Israël een haast goddelijke status, en daar past de manier waarop zij hun leven op aarde beëindigden, heel goed bij. Net zoals God hoog in de hemel zetelt, zoals we hoorden in psalm 93, zo zijn de heiligen met hem de mensen die een goddelijke status toegekend werden.
De blijdschap die de discipelen hebben over Jezus’ hemelvaart, heeft met deze manier van denken te maken. Want nu weten ze zeker, al vermoedden zij het al vanaf Pasen, en misschien wel eerder, dat Jezus niet alleen een mens was, maar ook God. Ze geloofden het al, maar nu wordt het ook bevestigd.

En je merkt het verschil in beleving: dit, wat ze nu bij Jezus’ hemelvaart meemaken, is een heel andere beleving dan de vorige keer dat hij wegging, toen hij stierf aan het kruis en ze hem hebben moeten begraven. In het verdriet dat daarop volgde zal ook mee hebben gespeeld dat ze toen hebben gedacht: hij was het toch niet…. Hij was toch gewoon maar een mens, en niet de Messias van God. Want anders was hij nooit zo aan zijn einde gekomen!

De dag van Hemelvaart is dus voor de discipelen een ultieme bekroning op hun geloof in Jezus, op hun vertrouwen op hem: inderdaad, hij is mens, en hij is God. Voor de discipelen is Hemelvaart een feestdag. Een feestdag die over meer gaat dan dat we vandaag voor het eerst weer naar de camping gaan. Zij vieren Jezus’ goddelijke status.

—-

Ondanks hun blijdschap, moeten de discipelen nu wel verder met een God die ze niet meer kunnen zien en aanraken. En dat zal voor hen toch even wennen zijn geweest.

Een heel andere situatie dan de onze.
Want wij zijn er ons hele leven al aan gewend, dat we God niet zien, dat hij verborgen is. En dat is voor ons niet altijd de meest ideale situatie, zoals ik net al zei. Want hoe vaak zouden we niet willen dat we iets van God zien, dat hij zich even toont, in de moeiten van ons leven, in de moeiten van de wereld. Hoe vaak zouden we niet willen dat God zich niet verborgen hield daar in zijn hemel, waar die hemel dan ook is, daar in de verborgenheid van zijn heiligheid?

Maar voor de discipelen is dit helemaal nieuw. Een nieuwe situatie. Ze moeten op een heel nieuwe manier gelovig in het leven gaan staan. En daar zien ze helemaal niet tegenop, integendeel, ze gaan het nieuwe avontuur blijmoedig aan. En ze doen wat Jezus hen heeft gezegd: wacht in de stad tot jullie met kracht uit de hemel zijn bekleed. Dus ze gaan terug naar Jeruzalem, naar de tempel, om te wachten, en onder dat wachten loven ze God.

De discipelen wachten op de kracht uit de hemel, op de Heilige Geest.
En alhoewel we Pinksteren natuurlijk nog moeten vieren, leven wij al in de tijd waarin die kracht al aanwezig is op aarde, in ons leven.

Het is trouwens interessant dat de Heilige Geest op die manier wordt aangeduid: als ‘kracht uit de hemel’. De schrijver, Lukas, laat hierin zien hoe hij de Heilige Geest ziet: als kracht van God die mensen beweegt om dingen te doen die ze anders nooit zouden hebben gedaan. Als kracht die de kerk heeft bewogen om wegen te gaan die zij anders niet zou zijn gegaan.
Goed, ik wil niet teveel over de Heilige Geest zeggen, er moet ook nog iets overblijven voor de preek van Chris op Eerste Pinksterdag, maar we hebben die notie van ‘kracht uit de hemel’ wel nodig om onze vraag te beantwoorden:
hoe leven we met een God die verborgen is?

Over de redenen waarom God zich verbergt zou ik een hele theoretische en theologische verhandeling kunnen houden. Maar dat doe ik vanmorgen niet.
Ik wil er alleen dit over zeggen: dat God zich verbergt, dat we hem niet zien, wil niet zeggen dat hij ons aan ons lot overlaat. Integendeel. Hij deelt uit van zijn goddelijke kracht, aan ons mensen. Gewone mensen, zoals u en ik, die niet ten hemel zullen varen, althans, dat is niet de verwachting. Die goddelijke kracht wordt uitgedeeld aan ons, gewone mensen, mensen die ook vaak lijden aan het leven, die in ons eigen verborgene soms zo kunnen worstelen in wanhoop en verdriet. Die goddelijke kracht wordt uitgedeeld aan ons, gewone mensen, die geloven in een God die weliswaar verborgen is, maar zich heeft laten zien in Jezus.

Nee, wij hebben geen God waar we mee kunnen showen. Geen God die zich laat zien, met het risico dat mensen op hem uitgekeken raken. Geen God waar mensen over moeten vechten: omdat jij hem zo bekijkt, en ik zo en we vinden dat de ene manier beter is dan de andere.
We hebben geen God die geclaimd kan worden door bepaalde groepen mensen.
We hebben geen God die vindt dat bepaalde mensen wel goed zijn en andere niet.

Wegens hemelvaart is de toegang tot Gods heerlijkheid gesloten, en zien we hem niet meer van aangezicht tot aangezicht.
Sinds Hemelvaart dienen we een God die zich in het heilige verborgene bevindt, en onder ons is met de kracht van zijn Heilige Geest.

Een kracht waarmee we als mens in staat gesteld worden om het goede te doen. Om de weg van Jezus te gaan. Kracht om, terwijl de wereld steeds meer plekken kent zoals Manchester, toch lief te blijven hebben, en Gods troost en vrede door te geven aan de mensen om ons heen. Kracht om te blijven opkomen voor gerechtigheid. Kracht om anderen nabij te zijn in hun verdriet. Kracht om soms ook te zwijgen in ontsteltenis en je meeleven te tonen. Maar ook kracht om te laten zien dat het anders kan, dat Gods koninkrijk, dat nu nog verborgen is, zo anders is.

En in die kracht en door die kracht kunnen we soms zomaar ineens een glimp van die verborgen God opvangen – ook iets dat afgelopen week in Manchester gebeurde:
Een priester bidt op straat en mensen verzamelen zich om hem heen.
Iemand deelt drinken uit aan wie het maar nodig heeft.
Taxichauffeurs hebben de hele nacht hun auto ter beschikking gesteld voor wie maar vervoer nodig had.
Mensen hebben zich verzameld op de pleinen in de stad. Mensen met alle verschillende huidskleuren die we maar kennen, mensen met alle verschillende geloven en overtuigingen.

Wegens hemelvaart gesloten.
Nee, God laat zich niet direct op aarde zien.
Maar door het schenken, door het beloven van zijn Geest, wordt zijn werk zichtbaar in ons mensen.
En mogen we, door hem gezegend, op aarde laten zien wat zijn kracht doen kan.

Dat we met Gods zegen, en met Gods kracht,
Van Hemelvaart een feest zullen maken.
Amen

ds. Annemarie Roding
P.G. De Hoeksteen
25 mei 2017