Wonderbaarlijk veel vrucht brengt het zaad voort

Wat zie je hier?

2053352613Een hand, die korrels op een rij zaait en omgespitte, verkruimelde grond. Ds.Doolaard zelf vertelt erover: ‘De omslag verwijst naar mijn vroegere beroep als boomkweker en hovenier. Maar ook naar mijn kindertijd, toen ik opgroeide in de boomgaard van mijn vader. Toen is mijn liefde voor groen ontstaan. Wat is een boomkweker? Iemand die heesters, coniferen en vaste planten kweekt of teelt. Het grootste deel van de vaste planten in mijn bedrijf werd vermeerderd door zaad. Een boomkweker legt een zaadje in de grond, zorgt er goed voor met warmte en water en krijgt uiteindelijk een pracht van een boom.’ Dat is een kwestie van aandacht en liefde voor wat je doet.

Bij de hand, die zaadkorrels op een rij zaait (omslag boek), kun je ook denken aan wat Jezus vertelt in de gelijkenis van de zaaier (Mat. 13). Het zaad dat in de goede grond gezaaid is en uitgroeit tot een plant, die veel vrucht draagt. Dat zijn mensen die het Woord horen en ernaar proberen te leven. Met aandacht en liefde heeft ds. Doolaard zijn predikantswerk willen doen. En omdat hij het ook zo gedaan heeft, zeggen we hem vandaag gedag, wanneer hij vandaag afscheid neemt van de hervormde gemeente in onze stad.

Nu naar de tekst van de preek, Matteüs 13:1-23. Jezus begint de gelijkenis van de zaaier met:

Iemand ging eens naar zijn land om te zaaien.

Het is een mens, die niet op rijen zaait, maar met brede zwaaien het zaad gelijkmatig over het land verspreidt. In de gelijkenis vertelt Jezus voor ons iets bijzonders in het vervolg. Het gaat niet over een mooie geploegde akker, maar over bouwland dat zich grotendeels verzet tegen de zaaier.

Een deel van het zaad viel op de weg, en er kwamen vogels die het opaten. Een ander deel viel op de rotsachtige grond, waar maar weinig aarde was, en het schoot meteen op omdat het niet diep in de grond kon doordringen. Toen de zon opkwam verschroeide het, en omdat het geen wortel had droogde het uit. Weer een ander deel viel tussen de distels, en toen die opschoten verstikten ze het zaaigoed. Maar er viel ook wat zaad in goede grond, en dat bracht vrucht voort, deels honderdvoudig, deels zestigvoudig, deels dertigvoudig (Mat 13:4-8)

Ik weet niet wat ik denken moet van de werkwijze van de zaaier in de gelijkenis; alsof hij op goed geluk het zaad rondstrooit en maar wat doet. Het zit anders. Het is geen beginneling, maar een boer met ervaring; hij is overtuigd van de kiemkracht van het zaaigoed. Hij weet dat je in het begin als het zaad ontkiemt en boven de grond uitkomt, het verschil niet kunt zien tussen de onkruid-kiemplanten en de kiemplanten van het cultuurgewas. En dat er zaaigoed verloren gaat, dat er zaad is dat nooit ontkiemt – jawel.

Maar zegt Jezus in deze gelijkenis: Dat ligt niet aan de zaaier of het zaad, maar aan de grond. Zo zijn er mensen, die oren hebben, maar het woord van het evangelie niet horen.

Laat wie oren heeft goed luisteren!(Mat 13:9).

Deze uitdrukking wordt meer dan eens herhaald. Het is dus belangrijk, denk ik, en de kern van wat Jezus met de gelijkenis bedoelt.Op luisteren, op ontvankelijkheid voor het Woord komt het aan. Het zaad, dat de zaaier uitstrooit, is kiemkrachtig genoeg om in een jaar tijd een prachtige opbrengst te geven. In het gepredikte Woord presenteert zich het vleesgeworden Woord: Jezus Christus. Hij doet dat vandaag door middel van verschillende soorten verkondiging (preken en predikers kunnen onderling sterk verschillen), maar Hij is het zelf, die zich bij ons aanbiedt. Als het goed is, wordt Jezus Christus verkondigd, die altijd betrouwbaar is en vol genade en liefde. Die altijd oproept tot bekering en geloof. Hij is werkzaam genoeg.

Jezus stelt in de gelijkenis de vraag: Hoe is de ontvangst van dat Woord, hoe luisteren de mensen, zoals u en jij en ik? Jezus vertelt, dat mensen op verschillende manieren dat doen. Een deel van het zaad valt op de weg(Mat 13:4). Ik denk dan maar aan wat je noemt: platgetreden paden. Dat is, wanneer u denkt: Dit-en-dat wil ik graag in de preek horen, want zo heb ik ‘t altijd horen zeggen. Of: Ik mis in deze preek diepgang, originaliteit of weer wat anders. Of: Boeiend – deze predikant gaat er dus echt niets van maken. Zo gebeurt het soms in een kerkdienst. Maar het kan anders – wanneer de grond niet langer vastgestampt is, maar verkruimeld, dan kan het zaad ontkiemen en zich ontwikkelen tot een klein plantje en uitgroeien tot een prachtig gewas. Wanneer mensen niet langer koppig en doof, maar horen en Jezus laten zijn, die Hij is. Bij zijn tijdgenoten kwam Jezus iets dergelijks tegen. Na alles wat gehoord hadden van Hem, bleven ze ervan overtuigd, dat Jezus de Messias niet kon of mocht zijn            

Een ander deel viel op de rotsachtige grond, waar maar weinig aarde was, en het schoot meteen op omdat het niet diep in de grond kon doordringen. Toen de zon opkwam verschroeide het, en omdat het geen wortel had droogde het uit. Weer een ander deel viel tussen de distels, en toen die opschoten verstikten ze het zaaigoed (Mat. 13:5-7).

Met deze woorden spreekt Jezus een veroordeling uit over mensen, die zich niet openstellen voor wat hij te zeggen heeft en wie hij is. Mensen, die alleen vol van zichzelf zijn en niet echt tot luisteren bereid. Misschien is het ook wel moeilijk, om elke keer onbevangen te gaan zitten en te luisteren naar het Woord. Tegelijk bemoedigt Jezus zijn leerlingen en ook ons met deze woorden. Wie voor het eerst gaat zaaien, weet nog van niks. Je moet erop rekenen dat een deel van het zaaigoed niet in goede grond valt. Er kan veel weerstand zijn en tegenslag. Jezus belooft hier: Houdt vol, want het zaad is kiemkrachtig. De bodem is weerbarstig en de omstandigheden ongunstig, maar wonderwel levert je werk een resultaat op, dat alles overtreft.

Het zaad is kiemkrachtig genoeg; het doet wat ervan verwacht mag worden, het is goed.

Maar er viel ook wat zaad in goede grond, en dat bracht vrucht voort, deels honderdvoudig, deels zestigvoudig, deels dertigvoudig (Mat 13:8).

Jezus eindigt de gelijkenis niet met er allemaal kan mislukken van het werk van de zaaier en de zaaiers. Maar hij sluit af met de vaststelling, dat de oogst groot zal zijn. Honderd, zestig en dertig maal zoveel opbrengst als er gezaaid was. De zaaier strooit zwaaiend het kiemkrachtige zaad over de akker en het levert hem uiteindelijk een prachtige oogst op. Omdat in de goede grond de zaden kunnen ontkiemen en zich ontwikkelen tot kleine, kwetsbare plantjes. En omdat het goede grond is, kunnen de plantjes uitgroeien tot weer zaaddragende gewassen. Zo kunnen de luisteraars naar het Woord ook de kracht ervan ervaren en hun leven kan erdoor veranderen. Jezus de Heer komt op het moment in zijn Woord naar u toe en hij zorgt ervoor dat u de kracht ervan ervaart en dat u op een andere manier gaat leven.

Het wonderlijke van de tekst van vandaag is: Wat in de gelijkenis van Jezus niet mogelijk is, kan in de werkelijkheid wel. Want bodemsamenstelling en grondsoort kunnen niet uit zichzelf veranderen, maar mensenharten wel. Jezus vertelde de gelijkenis van de zaaier, om ons mensen voor de keuze te stellen. Wij hebben de vrijheid gekregen, om te kiezen voor een leven naar het woord van het koninkrijk. Misschien niet verkeerd, om onze luisterhouding nu tegen het licht te houden. Dag aan dag gaan we met de Bijbel om en lezen we een stukje. Maar soms doet het bijbellezen ons zo weinig dat we na vijf minuten niet meer weten wat we gelezen hebben. Trouw komen we naar de kerk en luisteren naar de preek. Maar hoeveel preken raken ons werkelijk? Misschien verwachten we ook niet zoveel van de bijbel of van de prediking van het Woord. Wat, als we het graag anders willen hebben en als we ernaar verlangen dat het Woord van God echt tot ons doordringt en in onszelf vorm krijgt?

Misschien hebt u bij het persoonlijk bijbel lezen wat aan de volgende regels(van de Christusträger Bruderschaft 2012):

Mijzelf voorbereiden. Hoe zit ik nu hier, voordat ik uit de bijbel lees? Ik ga in een houding zitting, die me helpt helemaal in het nu te zijn. Ik neem mijn lichaam waar en zet de dagelijkse dingen van me af, waarmee ik druk bezig ben. Ik zeg tegen mijzelf: ik heb nu tijd – voor mijzelf en voor God en ik hoef nu niets te doen.

Bidden om wat ik met heel mijn wezen zoek. Ik luister in mezelf naar wat ik graag wil en wat ik verlang op dit moment: dat de Geest mij zal trekken en mij zal leiden

Overdenken en erbij blijven. Langzaam lees ik de uitgekozen tekst – woord voor woord – regel voor regel. Wat valt me op? Wat spreekt me aan?(beloften) Wat maakt me wel onrustig?(bedreigingen) Ik word deel van de beweging in de bijbeltekst, ik laat me erin mee trekken, kijk, luister, praat mee. Ik blijf bij wat me van binnen beweegt, bij wat ik voel. En ik laat het in me bezinken. En als me niets raakt, dan blijf ik volhouden, hopen.

In gesprek raken en werken aan de vriendschap. Ik probeer met God in gesprek te komen over wat me geraakt heeft: dankend, lovend, smekend of klagend….

Na het bijbellezen denk ik terug aan wat me overkomen is, wat er in mij naklinkt. Het gaat bij deze manier van bijbellezen niet allereerst om inzicht in de tekst, maar om wat de Bijbel met me doet. Misschien kan ik na afloop wel een paar dingen opschrijven.

Onze luisterhouding bij het bijbellezen – het maakt nogal wat uit, hoe wij ervoor gaan zitten. Maar het Woord is veelbelovend.

Hierover schrijft Jesaja:

Zoals regen of sneeuw uit de hemel en daarheen niet terugkeert zonder eerst de aarde te doordrenken, haar te bevruchten en te laten gedijen, zodat er zaad is om te zaaien en brood om te eten – zo geldt dit voor het woord dat voortkomt uit mijn mond: het keert niet vruchteloos naar mij terug, niet zonder eerst te doen wat Ik wil en te volbrengen wat Ik gebied. (Jes. 55:10v.)

De profeet heeft het over God, die de daad bij het woord voegt. Het woord van God is heilzaam en het maakt u, jou en mij anders. We mogen die boodschap verankerd zien in de persoon en het werk van Jezus. Een vernietigend, dreigend woord kan een belovend, zegenend woord worden. Doordat Jezus het onheilswoord droeg, komt het heilswoord naar de wereld en naar ieder van ons.

Tenslotte: onze gemeente als ‘luistergrond’ (rare woordverbinding, maar toch).

Van welke grondsoort is onze Hoeksteengemeente? Wat voor bouwland vormen we hier in Schoonhoven en Willige Langerak? Horen naar het gepreekte Woord doen we niet ieder voor zich, maar met elkaar in de zondagse kerkdiensten. Hoe we omgaan met het gehoorde Woord, is van levensbelang voor u, jou en mij. In onze gemeente houden we behalve kerkdiensten ook tweewekelijkse en maandelijkse bijbelkringen voor wie dat wil. Zo krijgen we een goede mogelijkheid, om samen te luisteren naar het Woord. Zo helpen we elkaar om goede ‘luistergrond’ voor het goede zaad te zijn. Misschien kunnen we eens de strijdlustige discussies uit de weg gaan (Dit-en-dat staat er wel zo, alsof God dat zegt, maar het is gewoon door iemand een keer opgeschreven.) en met elkaar teruggaan naar de diepte van de Schrift. We kunnen klagen over gebrek aan bijbelkennis of aan bijbelgetrouw leven van andere mensen, maar we kunnen ook tegen elkaar zeggen: Dit is de bijbeltekst, waar ik persoonlijk veel steun aan ondervind. Ik zeg: ik hoop dat er veel vrucht mag komen, wanneer we na de zomervakantie met het bijbelkringwerk weer beginnen.

En over de zomervakantie gesproken – misschien krijgt u/krijg jij wel in deze vakantietijd een goede inval over hoe we als Hoeksteengemeente meer samen kunnen luisteren naar het woord van het koninkrijk. Het kon best zo zijn, dat u anderen hoort vertellen over wat ze in een cursus hebben beleefd. Of u ziet ergens in een kerkgebouw een flyer liggen. In ons land en in Duitsland, België en het Verenigd Koninkriik wordt een veelvoud aan geloofsverdiepingscursussen aangeboden(Alpha-cursus, Pilgrim, Emmaus). Ik ben benieuwd waarmee u terug komt – laat het me weten, alstublieft.

God heeft zijn vrucht gegeven en wil dat telkens weer doen. Gij komt het dorre dal doorschrijden met water uit uw beek en tot een rijke oogst bereiden, uw voetstap maakt het week. Gij druipt de zegen in de voren, Gij roept het kiemend graan; zo wordt het brood voor ons geboren, waar Gij zijt voorgegaan (Ps. 65:5). Wonderbaarlijk veel vrucht brengt het zaad voort – God zelf zorgt ervoor, dat Hij gehoor vindt. Wie dat even tot zich laat doordringen, kan niet anders dan zich diep verwonderen.

Ds Chris Koole

Preekwerkstuk zondagochtend 13 juli 2014
Lezen: Matteüs 13:1-23

2 gedachten over “Wonderbaarlijk veel vrucht brengt het zaad voort”

  1. Prachtig deze opbouw van de P.G.-de Hoeksteen ga zo door veel succes.

Reacties zijn gesloten.